
Intesis IBOX-MBS-DALI to konwerter protokołu DALI-na-Modbus firmy Intesis (należącej do HMS Networks), który udostępnia stateczniki i grupy oświetlenia DALI-2 jako rejestry holding Modbus. Szablon TapHome jest przeznaczony dla wariantu 1-kanałowego RTU (kod zamówienia IBMBSDAL0640000, ponownie wydany jako INMBSDAL0640200) i łączy się z TapHome przez RS-485 Modbus RTU na porcie B bramy.
Szablon obejmuje pełną adresowalną pojemność jednej linii DALI: 64 indywidualne stateczniki ECG (krótkie adresy 0–63) i 16 grup DALI. Każdy ECG obsługuje odczyt aktualnego poziomu (0–100 %), statusu awarii statecznika/lampy oraz zapis poziomu arc power, poziomu power-on, poziomu system-failure, fade time i fade rate. Grupy DALI zapewniają tylko do zapisu broadcast sterowanie ściemniaczem. Na poziomie modułu cztery broadcast service actions (All On, All Off, All Set Power-on Level, All Set System-failure Level) adresują każdy statecznik na linii DALI jednym zapisem Modbus.
Krótkie adresy DALI, przynależność do grup, sceny i poziomy min/max muszą być wcześniej skonfigurowane za pomocą bezpłatnego oprogramowania commissioning Intesis MAPS — dopiero wtedy TapHome może adresować poszczególne stateczniki. Szablon TapHome sam nie wykonuje wykrywania sieci DALI ani adresowania.
Podłączenie sprzętowe
Warianty bramy
Szablon TapHome jest zbudowany dla bramy 1-kanałowej RTU. Wariant 2-kanałowy ma identyczną mapę rejestrów, ale nie udostępnia Modbus RTU (tylko TCP), więc nie jest kompatybilny z tym szablonem RS-485.
| Kod zamówienia | Kanały DALI | Pojemność ECG | Grupy | Modbus RTU | Modbus TCP |
|---|---|---|---|---|---|
| IBMBSDAL0640000 / INMBSDAL0640200 | 1 | 64 | 16 | Tak (Port B) | Tak |
| IBMBSDAL1280000 / INMBSDAL1280200 | 2 | 128 | 32 | Nie | Tak |

Szablon TapHome używa wzoru rejestru
7000 × kanał + 100 × ECG + sygnał, obliczanego zkanał = 0. Dokładnie odpowiada to 1-kanałowemu IBOX-MBS-DALI.
Rozmieszczenie złączy (1-kanałowy IBOX-MBS-DALI)

Widok z góry 1-kanałowego IBOX-MBS-DALI:
- Zasilanie — 3-biegunowa wtykowa zaciskowa śrubowa, 24 VDC ±10 % (+ / − / Earth)
- Port A / DALI — 2-biegunowa pomarańczowa zaciskowa, A4 (DA+) i A3 (DA−), zasilanie DALI 16 VDC
- Ethernet — 1× RJ45 10/100 Mbps (Modbus TCP)
- Console — mini-type B USB 2.0 do konfiguracji w Intesis MAPS
- Port B / Modbus RTU — EIA485 3-biegunowa zaciskowa śrubowa
B1 (B+) / B2 (A−) / B3 (SGND)i EIA232 SUB-D9 male (alternatywa) - USB — Type-A USB 2.0 tylko dla pamięci flash (max 150 mA)
- SWA / SWB — przełączniki DIP (SWA zarezerwowany, SWB steruje terminacją i polaryzacją RS-485 — patrz Konfiguracja poniżej)
Zasilanie
- Wejście: 24 VDC ±10 % na zaciskowej 3-biegunowej (+, −, Earth)
- Źródło: NEC Class 2 lub Limited Power Source (LPS), klasy SELV
- Zabezpieczenie nadrzędne: wymagany wyłącznik 250 V / 6 A
- Uziemienie: może być uziemione tylko przez biegun ujemny — nigdy przez biegun dodatni
Aby uniknąć pętli uziemienia, które mogą uszkodzić bramę i podłączone urządzenia, nigdy nie używaj zasilania DC z uziemionym biegunem dodatnim. Uziemiaj tylko przez biegun ujemny lub pozostaw uziemienie pływające.
Okablowanie RS-485 Modbus RTU (Port B, EIA485)
Podłącz magistralę RS-485 TapHome do zaciskowej EIA485 na porcie B:
| Zacisk IBOX-MBS-DALI | Sygnał | TapHome RS-485 |
|---|---|---|
| B1 | B+ (D+) | A+ / D+ |
| B2 | A− (D−) | B− / D− |
| B3 | SGND (masa odniesienia) | GND |
Zachowaj polaryzację. B1 = B+ (D+) i B2 = A− (D−). Zamiana A/B spowoduje cichą utratę komunikacji bez uszkodzeń sprzętowych.
Specyfikacja kabla (limity EIA485):
- Maks. długość: 1200 m na pojedynczym segmencie RS-485
- Maks. węzłów: 32 urządzenia, w tym master TapHome i IBOX-MBS-DALI
- Terminacja: 120 Ω na każdym końcu magistrali — TapHome Core ma wbudowany rezystor 120 Ω na zaciskach BUS, więc IBOX-MBS-DALI wymaga włączonej terminacji tylko wtedy, gdy znajduje się na skrajnym końcu segmentu RS-485 (patrz przełącznik DIP SWB poniżej)
Jeśli brama jest zainstalowana w środku magistrali RS-485 (nie na końcu), pozostaw SWB w pozycji OFF i nie dodawaj zewnętrznej terminacji.
Alternatywa EIA232: złącze Port B SUB-D9 male zapewnia interfejs EIA232 z użyciem tylko TX, RX i GND, z maksymalną długością kabla 15 m. TapHome nie obsługuje natywnie RS-232, więc EIA485 jest standardowym połączeniem TapHome.
Okablowanie magistrali DALI (Port A)
Podłącz linię DALI do pomarańczowej 2-biegunowej zaciskowej portu A:
- A4 — DA+
- A3 — DA−
IBOX-MBS-DALI zapewnia napięcie magistrali 16 VDC (±2 %) z gwarantowanym prądem 235 mA (max 250 mA) DALI. DALI jest zgodnie ze standardem nieczuła na polaryzację, ale to wewnętrzne zasilanie musi być włączone w Intesis MAPS przed jakąkolwiek komunikacją DALI — patrz DALI commissioning poniżej.
Pojemność DALI na jednej linii (pozostaw ~10 % zapasu na procesy dynamiczne):
- Do 64 statecznikow ECG (typowo 2 mA każdy → 128 mA)
- Do 64 urządzeń wejściowych DALI / 16 zalecanych przy użyciu przycisków (typowo 5 mA każde)
- Przykładowy budżet:
64 ECG × 2 mA + 16 czujników × 5 mA = 208 mA < 235 mA × 90 %
DALI jest ze swej natury magistralą niskiej prędkości (1200 baud) z czasem uruchomienia bramy 1,5 s i czasem zatrzymania 7 s. Polecenia DALI wydawane z TapHome docierają do statecznikow z niewielkim, ale niezerowym opóźnieniem w porównaniu z bezpośrednim przewodowym sterowaniem.
Konfiguracja
Przełącznik DIP SWB — terminacja i polaryzacja RS-485
Przełącznik DIP SWB na 1-kanałowym IBOX-MBS-DALI steruje tylko charakterystyką magistrali RS-485 — na tej bramie nie ma adresu slave Modbus ustawialnego przełącznikiem DIP (adres slave ustawiany jest w Intesis MAPS, patrz poniżej).
| Pozycja | ON | OFF |
|---|---|---|
| 1 | terminacja 120 Ω aktywna | Terminacja nieaktywna |
| 2 | Polaryzacja aktywna | Polaryzacja nieaktywna |
| 3 | Polaryzacja aktywna | Polaryzacja nieaktywna |
- Pozycja 1 = ON — włącza wewnętrzny rezystor terminujący 120 Ω. Użyj, gdy IBOX-MBS-DALI znajduje się na ostatniej fizycznej pozycji magistrali RS-485.
- Pozycje 2 i 3 = ON — włączają bus biasing (polaryzację). Użyj, gdy żaden inny master na magistrali nie zapewnia biasingu. TapHome Core zapewnia biasing na swoich zaciskach BUS, więc te mogą zazwyczaj pozostać OFF.
SWA jest zarezerwowany do przyszłego użytku w tej rewizji sprzętu i nie ma wpływu w czasie pracy.
Parametry komunikacji Modbus RTU
Wszystkie parametry RTU są konfigurowane w projekcie Intesis MAPS i muszą dokładnie odpowiadać ustawieniom modułu TapHome.
| Parametr | Wartości | Domyślne w szablonie |
|---|---|---|
| Baud rate | 1200, 2400, 4800, 9600, 19200, 38400, 56700, 115200 | 9600 |
| Parzystość | none, even, odd | none |
| Bity stopu | 1, 2 | 1 |
| Bity danych | 8 | 8 |
| Adres slave | 1–247 | Konfigurowalny w MAPS |
Brama Intesis obsługuje Modbus RTU i Modbus TCP jednocześnie na wariancie 1-kanałowym. TapHome używa RTU; równoległy BMS lub narzędzie diagnostyczne może czytać tę samą mapę rejestrów przez TCP bez zakłóceń.
Włączanie komunikacji Modbus
Komunikacja Modbus jest włączana przez wczytanie poprawnego projektu na bramę za pomocą Intesis MAPS (na tym modelu nie są zaangażowane żadne przełączniki DIP). Wersja skrócona:
- Zainstaluj Intesis MAPS na komputerze Windows i podłącz się do bramy przez USB Console lub Ethernet.
- Otwórz lub utwórz projekt oparty na
INMBSDAL---0200-Template. - W zakładce Configuration → Modbus Slave ustaw baud rate, parzystość, bity stopu i adres slave tak, aby odpowiadały TapHome.
- W zakładce Configuration → DALI włącz wewnętrzne zasilanie magistrali DALI 16 VDC (patrz DALI commissioning).
- Kliknij Send, aby przesłać konfigurację; brama zrestartuje się automatycznie.
- Użyj Diagnostic → Viewers, aby zweryfikować ramki Modbus na Port B TX/RX.

DALI commissioning
Adresowanie DALI wykonywane jest w Intesis MAPS — nie w TapHome. Szablon TapHome odwołuje się do krótkich adresów DALI 0–63 i adresów grupowych 0–15 przez ich offset w rejestrze; fizyczne stateczniki i grupy muszą być najpierw powiązane z tymi adresami.
Ogólny workflow commissioningu (pełna procedura w Intesis user manual, Annex A):
- W MAPS otwórz projekt dla bramy 1-kanałowej i przejdź do Configuration → DALI → ECG Channel A.
- Kliknij Commissioning → Scan, aby wykryć stateczniki ECG na magistrali DALI.
- Każdemu stecznikowi przypisz krótki adres (0–63) przez przycisk Wink (miga fizyczny statecznik do identyfikacji) lub Auto Addr. (sekwencyjne automatyczne przypisanie).
- Opcjonalnie ustaw parametry każdego ECG: Device Type (0 = Fluorescent, 1 = Emergency, 6 = LED, …), poziom min / max, poziom power-on, poziom system-failure, konfigurację scen i przynależność do grupy (0–15).
- Kliknij Commissioning → Set All, aby przesłać konfigurację z MAPS do magistrali DALI.
- Kliknij Send, aby przesłać konfigurację na poziomie bramy (parametry Modbus, mapa sygnałów) z powrotem do IBOX-MBS-DALI.
Po commissioningu ECG zidentyfikowane krótkim adresem w TapHome (np. ECG 5 → rejestr H:506) mapują się jeden-do-jednego na fizyczne stateczniki. Przynależność do grup musi być również zdefiniowana w MAPS, aby urządzenia DALI Group działały, chociaż szablon udostępnia service actions per-ECG Add to DALI Group / Remove from DALI Group, które mogą ponownie przypisać przynależność do grupy w czasie działania na kompatybilnym firmware.
Zgodnie z user manual r1.5 (maj 2024), sygnały 29 i 30 (Add to DALI Group / Remove from DALI Group) są oznaczone jako Not used na aktualnym firmware. Szablon TapHome nadal udostępnia te akcje, ponieważ działały na wcześniejszych firmware, ale stabilne przypisania grup powinny być konfigurowane w Intesis MAPS, nie w czasie działania.
Przegląd mapy rejestrów
TapHome używa jednej formuły dla wszystkich rejestrów:
| |
Na wariancie 1-kanałowym zawsze channel = 0. Szablon udostępnia następujące zakresy rejestrów:
| Zakres | Funkcja | Udostępnione przez szablon |
|---|---|---|
H:0 – H:3 | Bitmaska awarii statecznika/lampy (ECG 63..0, 4× UInt16) | Tak — jako failRegister na poziomie modułu |
H:SA+5 | Bitmaska statusu statecznika ECG (per ECG) | Tak — errors, warnings, info per ECG |
H:SA+6 | Aktualny poziom ECG 0–100 % (odczyt) | Tak — sprzężenie zwrotne pozycji ściemniacza |
H:SA+7 | Enum typu urządzenia ECG | Tak — jako service attribute |
H:SA+11..+14 | Poziom power-on / system-failure, fade time / rate (odczyt) | Tak — jako service attributes |
H:SA+15 | Poziom arc power ECG 0–100 % (zapis) | Tak — writelevel, liniowo mapowany do Min/Max |
H:SA+23..+30 | Ustaw fade time/rate, ustaw poziomy, dodaj/usuń z grupy | Tak — jako service actions per-ECG |
H:6400 + 20·GR | Poziom arc power grupy 0–100 % (zapis) | Tak — jako urządzenie DALI Group tylko do zapisu |
H:6801 | Broadcast Arc Power Off/On (0/100 %) | Tak — jako moduł All On / All Off |
H:6812 / H:6813 | Broadcast Set Power-on / System-failure Level | Tak — jako service actions na poziomie modułu |
Urządzenia wejściowe (czujniki obecności, przyciski, czujniki światła) pod adresami 14000 + 640·LINE + 10·IDX + INSTANCE + 1280·SIG nie są zaimplementowane w tym szablonie.
Możliwości urządzenia
Ściemnianie per ECG (64 urządzenia ECG)
Każdy krótki adres 0–63 jest udostępniany jako indywidualne urządzenie ściemniacza TapHome (ECG 0 do ECG 63). Możliwości per ECG:
- Aktualny poziom — odczyt
H:SA+6(0–100 %) jako sprzężenie zwrotne pozycji ściemniacza - Poziom arc power — zapis
H:SA+15(0–100 %), liniowo mapowany ze skali ściemniacza 0–1 TapHome do zakresu[min level, max level]skonfigurowanego na stecznikowym - Status statecznika — bitmaska na
H:SA+5steruje diagnostyką TapHome: BallFail i LampFail wywołują errors, BallLimit, Reset i PowerCycle wywołują warnings, FadeRun wyświetlany jako info, MissingShortAddr wywołuje error - Wykrywanie awarii komunikacji — moduł odczytuje 64-bitową bitmaskę awarii na
H:0 – H:3i oznacza poszczególne ECG jako uszkodzone niezależnie od statusuH:SA+5
Service attributes per ECG (metadane tylko do odczytu)
Każde urządzenie ECG udostępnia pięć service attributes, które odczytują jego aktualną konfigurację DALI:
- Main Device Type —
H:SA+7enum (0–8): 0 = Fluorescent, 1 = Emergency, 2 = Discharge, 3 = Halogen, 4 = Incandescent, 5 = Digital signal, 6 = LED, 7 = Switching, 8 = Colour Control - Power-on Level [%] —
H:SA+11(0–100 %) — poziom, do którego statecznik powraca po włączeniu magistrali DALI - System-failure Level [%] —
H:SA+12(0–100 %) — poziom, który statecznik przyjmuje przy awarii magistrali DALI - Fade Time —
H:SA+13(0–15) — indeks DALI fade-time (czas osiągnięcia poziomu docelowego przy bezpośrednich zapisach arc power) - Fade Rate —
H:SA+14(1–15) — indeks DALI fade-rate (prędkość poleceń step up / step down)
Service actions per ECG (zapis)
Każde ECG udostępnia również sześć service actions do rekonfiguracji online:
- Set Power-on Level — zapis
H:SA+27(0–100 %) - Set System-failure Level — zapis
H:SA+28(0–100 %) - Set Fade Time — zapis
H:SA+23(0–15) - Set Fade Rate — zapis
H:SA+24(1–15) - Add to DALI Group — zapis
H:SA+29z numerem grupy (0–15) — patrz powyższe ostrzeżenie dotyczące commissioningu - Remove from DALI Group — zapis
H:SA+30z numerem grupy (0–15)
Każdy zapis jest automatycznie potwierdzany przez szablon przez H:SA+4 = 1 (Update All ECG Status), co odświeża buforowane wartości odczytu w bramie.
Grupy DALI (16 broadcast ściemniaczy tylko do zapisu)
DALI Group 0 do DALI Group 15 są udostępniane jako urządzenia ściemniacza tylko do zapisu:
- Rejestr zapisu:
H:6400 + 20 × GR(np. Group 0 =H:6400, Group 15 =H:6700) - Zachowanie: zapis wartości ściemniacza TapHome 0–1 wysyła
Arc Power Level = Le × 100do każdego ECG będącego członkiem danej grupy DALI - Brak sprzężenia zwrotnego odczytu — sygnał grupy nie ma rejestru aktualnego poziomu, więc TapHome śledzi poziom grupy tylko z danych wejściowych użytkownika, nie z rzeczywistego stanu statecznikow
Używaj grup dla pokoi lub stref, gdzie kilka statecznikow ściemnia razem. Przynależność do grupy jest konfigurowana per-ECG przez ECG service action Add to DALI Group lub (najlepiej) w Intesis MAPS.
Akcje broadcast na poziomie modułu
Moduł główny (Intesis DALI Gateway) udostępnia cztery service actions, które adresują każdy statecznik na linii DALI jednocześnie:
- All — On — zapis
H:6801 = 1, broadcastuje 100 % do każdego ECG - All — Off — zapis
H:6801 = 0, broadcastuje 0 % do każdego ECG - All — Set Power-on Level — zapis
H:6812(0–100 %) do konfiguracji poziomu, do którego wszystkie stateczniki powracają po włączeniu zasilania DALI - All — Set System-failure Level — zapis
H:6813(0–100 %) do konfiguracji poziomu, który wszystkie stateczniki przyjmują przy awarii magistrali DALI
Są one szybsze niż iteracja zapisów per-ECG, gdy wszystkie stateczniki muszą osiągnąć ten sam stan docelowy (np. panic off, poranne ustawienie wstępne).
LED-y statusu i przyciski

| LED | Stan | Znaczenie |
|---|---|---|
| Run | Off / Zielony | Brak zasilania / urządzenie zasilane i działające |
| Error | Off / Czerwony | Brak błędu / stan błędu |
| Port A Tx / Rx (DALI) | Off / Migający zielony / Migający żółty | Brak aktywności / pakiet TX do DALI / pakiet RX z DALI |
| Port B Tx / Rx (Modbus RTU) | Off / Migający zielony / Migający żółty | Brak aktywności / pakiet TX na RS-485 / pakiet RX na RS-485 |
| Wskaźnik Button A | Off / Zielony | Stan broadcast DALI: OFF / RECALL_MAX_LEVEL |
| Wskaźnik Button B | Off / Zielony | Brak domyślnej funkcji (konfigurowalny w MAPS) |
Button A (DALI A) — naciśnięcie przełącza broadcast DALI między RECALL_MAX_LEVEL (100 %) a OFF, przydatne do szybkiego sprawdzenia on-site linii DALI bez udziału TapHome. Po 30 s LED Button A gaśnie, a stateczniki powracają do poprzedniego poziomu.
Button B — na tej bramie bez domyślnej funkcji; można skonfigurować jako akcję RS-485 w Intesis MAPS.
Montaż
Szyna DIN (zalecane)

EN60715 TH35, najlepiej wewnątrz metalowej szafy podłączonej do uziemienia. Pozostaw klipsy mocujące w fabrycznej pozycji do wewnątrz, najpierw zaczep górną krawędź szyny, a następnie wciśnij w dół, aż dolna część zatrzaśnie.
Montaż ścienny

- Oddziel klipsy mocujące od ich pierwotnej pozycji (do montażu na szynie DIN), wypychając je na zewnątrz, aż zatrzasną się w pozycji montażu ściennego.
- Użyj otworów w klipsach do zamocowania obudowy do ściany. Użyj szablonu poniżej do nawiercenia otworów.
Przestrzeń i środowisko
- Przestrzeń instalacyjna: pozostaw 130 × 100 × 100 mm (W × S × G) wokół urządzenia na złącza i okablowanie. Wymiary netto: 90 × 88 × 56 mm.
- Środowisko: IP20, tylko wewnątrz. Temperatura pracy 0 °C do +50 °C (user manual) / +60 °C (installation sheet), wilgotność 5–95 % bez kondensacji.
Rozwiązywanie problemów
Brak komunikacji Modbus (LED-y Port B Tx/Rx pozostają wyłączone)
- Sprawdź okablowanie RS-485 — zweryfikuj polaryzację B1 (B+) / B2 (A−) względem zacisków RS-485 TapHome; ich zamiana jest najczęstszym błędem.
- Sprawdź SGND — podłącz B3 do masy TapHome. Brakująca masa sygnałowa jest drugą najczęstszą przyczyną niestabilnego RTU.
- Dopasuj parametry szeregowe — baud rate, parzystość, bity stopu i adres slave w TapHome muszą dokładnie odpowiadać wartościom z projektu Intesis MAPS.
- Sprawdź przełączniki DIP SWB — jeśli ta brama znajduje się na fizycznym końcu magistrali RS-485, ustaw pozycję SWB 1 = ON (terminacja 120 Ω). Jeśli znajduje się w środku magistrali, ustaw wszystkie pozycje SWB na OFF.
- Potwierdź, że TCP nie zajmuje slota — brama pozwala na 5 jednoczesnych socketów TCP i 1 master RTU; źle skonfigurowane połączenie MAPS nie blokuje RTU, ale warto zamknąć MAPS podczas debugowania TapHome.
Modbus działa, ale stateczniki DALI nie reagują
- Włącz wewnętrzne zasilanie magistrali DALI — nowe bramy są dostarczane z wyłączonym zasilaniem DALI. Otwórz Intesis MAPS → Configuration → DALI → DALI Channel A i ustaw Power the DALI bus = Enabled, następnie Send konfigurację. Bez zasilania magistrali brama zgłasza błąd sprzętowy przy każdym zapisie DALI.
- Szybki sanity check — naciśnij Button A na bramie. Powinien broadcastować
RECALL_MAX_LEVELi przełączać każdy podłączony statecznik on/off. Jeśli nic się nie porusza, problemem jest sama magistrala DALI (okablowanie, napięcie, zasilanie statecznikow). - Uruchom on-bus scan w MAPS — Commissioning → Scan na DALI Channel A wylistuje każdy statecznik, który brama widzi. Brakujące stateczniki zwykle oznaczają niezasilony ECG, nieprzypisany krótki adres DALI lub przerwę w magistrali DALI.
- Zweryfikuj krótkie adresy — TapHome adresuje ECG 5 pod rejestrem
H:506; jeśli krótki adres 5 nie został przypisany w MAPS, rejestr istnieje, ale fizyczny statecznik nie jest do niego powiązany.
Konkretny ECG zgłasza awarię w TapHome
TapHome udostępnia dwa źródła awarii dla każdego ECG:
- Module failRegister (
H:0 – H:3) — jeden bit na ECG. Ustawiony bit wywołuje błąd komunikacji (brama w ogóle nie może porozumieć się ze statekznikiem). - ECG ballast status (
H:SA+5) — bitmaska per-ECG. BallFail i LampFail wywołują errors (awaria sprzętowa statecznika lub lampy), MissingShortAddr wywołuje error (ECG odpowiedział, ale nie ma krótkiego adresu), BallLimit, Reset i PowerCycle wywołują warnings, FadeRun jest informacyjny.
Wymień uszkodzony statecznik lub ponownie commissionuj krótki adres w MAPS, aby usunąć błąd.
Zapis zaakceptowany, ale statecznik nie zmienia poziomu
- Potwierdź, że statecznik nie jest w fade — FadeRun na
H:SA+5oznacza, że statecznik aktualnie wykonuje fade; poczekaj, aż zakończy. Skrócenie Fade Time (H:SA+23) zmniejsza postrzegane opóźnienie. - Sprawdź Min / Max Level — TapHome liniowo mapuje swoją skalę ściemniacza 0–1 do okna
[min level, max level]odczytanego ze statecznika (H:SA+9 / H:SA+10). Jeśli oba są równe, statecznik nie może zmienić poziomu; rekonfiguruj min/max w MAPS. - Add/Remove z grupy DALI — na najnowszym firmware r1.5 te akcje per-ECG są oznaczone jako deprecated; przypisanie do grupy wykonaj zamiast tego w MAPS.
